# Ne oldu?
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 2025 Dünya Sıtma Raporu'nda 2024 yılında dünya genelinde 282 milyon sıtma vakası ve 610 bin ölüm gerçekleştiğini açıkladı. Bu vakaların %94'ü Afrika kıtasında kaydedildi ve kıtada 579 bin ölüm meydana geldi. Ölüm sayısının büyük bir bölümü, 5 yaş altı çocuklar tarafından oluşturulan %75'lik bir oranla gerçekleşti. Ayrıca, Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Uganda, Etiyopya ve Mozambik ülkeleri, küresel vakaların %50'sine ev sahipliği yaptı. Türkiye'de ise 2010'dan beri yerli sıtma tamamen sona ermiş, yalnızca dış kaynaklı vakalar raporlanmaktadır.
# Ayrıntılar
- Küresel ölçekte: DSÖ'nün raporuna göre 2024'te 282 milyon kişi sıtma ile enfekte oldu. Ölüm sayısı 610 bin olarak tahmin edildi.
- Afrika: 265 milyon vaka ve 579 bin ölüm kaydedildi. Bölgedeki vakaların %94'ü bu kıtada gerçekleşti. 5 yaş altı çocuklar, bölgedeki ölümlerin %75'ini oluşturdu.
- Coğrafi yoğunluk: Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Uganda, Etiyopya ve Mozambik, dünya genelindeki sıtma vakalarının yaklaşık yarısını (≈%50) barındırıyor.
- Türkiye: Sağlık Bakanlığı verilerine göre, yerli sıtma 2010'dan beri yok. Sonraki yıllarda sadece yurt dışı kaynaklı vakalar tespit edildi.
- Rapor sınırlamaları: DSÖ raporu, ulusal verilerin tamamını yansıtmayabilir; ölüm sayısı tahmin yöntemlerine bağlıdır ve COVID‑19 pandemisi veri eksikliğine yol açmış olabilir.
# Neden önemli?
Sıtma, hâlâ tedavi edilebilir ve önlenebilir bir hastalık olmasına rağmen, 2024 yılında küresel ölçekte hâlâ yüksek ölüm oranlarıyla karşılaşılıyor. Özellikle 5 yaş altı çocukların ölümlerdeki payı, sağlık sistemlerinin çocuk koruyucu önlemlere yönlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Afrika'da beş ülke üzerinden vakaların yoğunlaşması, bölgesel kontrol stratejilerinin hedeflenmesi gerektiğini işaret ediyor. Türkiye'nin yerli sıtma sorununun sona ermesi, etkili ulusal programların başarısını örneklerken, diğer ülkeler için benzer yaklaşımların adaptasyonu potansiyel bir çözüm yolu sunabilir. Ancak rapordaki veri eksikliği ve tahmin belirsizlikleri, politika yapıcıların kararlarını daha temkinli bir şekilde değerlendirmesini gerektiriyor.
# Sırada ne var?
DSÖ, 2026'da yayımlanacak 2026 Dünya Sıtma Raporu ile 2025 verilerini güncellemeyi planlıyor. Raporda, veri toplama kapasitelerinin güçlendirilmesi, COVID‑19 sonrası veri boşluklarının kapatılması ve çocuk odaklı müdahale programlarının etkinliği gibi konulara ağırlık verileceği belirtiliyor. Ayrıca, Afrika'da yoğunlaşan beş ülkede hedef odaklı aşı ve insektisit tedavisi dağıtımı artırılacak. Türkiye ise ithal sıtma vakalarının izlenmesi ve sınır kontrol önlemlerinin sıkılaştırılması üzerine yeni protokoller geliştirmeyi sürdürüyor.
Bu gelişmeler ışığında, hem küresel hem de bölgesel düzeyde sıtma kontrolüne yönelik daha şeffaf ve kapsamlı veri sistemleri kurulması, hastalığın azaltılması yönündeki çabaların sürdürülebilirliğini sağlayabilir.