# APBA Kısa Özet

Bu sistematik gözden geçirme ve meta-analiz, Çoklu Skleroz (MS)'de sigara kullanımı ve disability (invalidite) sonuçları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla 18 çalışmayı kapsamaktadır. Meta-analiz, sigaranın EDSS, MSSS, EDSS≥4 veya ≥6'a progression, T2 lesion hacmi ya da geniş olarak tanımlanan disability progression ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığını göstermektedir. Ancak, heterojenite yüksek ve güven aralıkları geniştir. Sözel bulgular, sigaranın yaşam kalitesi, yorgunluk, solunum belirtileri ve relapse recovery'ı olumsuz etkilebileceğini suggerasyon olarak sunsa da, pooled analizlerde istatistiksel anlamlılık consistently gözlemlenmemiştir.

# Çalışma neyi araştırdı?

Bu meta-analiz, Çoklu Skleroz hastalarında sigaranın disability progression ve severity üzerindeki etkisini belirlemek için yapılmıştır. Ana sonuçlar EDSS ve MSSS skorları, ilerleyici disability (EDSS≥4 ve EDSS≥6), T2 lesion hacmi ve geniş tanımla disability progression idi. İkincil sonuçlar fatigue, quality of life, relapse recovery ve respiratory symptoms idi.

# Yöntem

Araştırmacılar, PRISMA kılavuzlinesine uygun olarak sistematik bir gözden geçirme ve meta-analiz gerçekleştirdiler. Arama veritabanları PubMed, Scopus, Web of Science ve Cochrane Library idi. Arama, başlangıçtan 2026 yılının 4 Mart'ı kapsamaktadır. 18 çalışma meta-analize dahil edilmiştir. Veriler pooling için random-effects modelle kullanıldı. Çalışlar arasında heterojenite incelenmiş ve risk of bias değerlendirilmiştir.

# Temel bulgular

Meta-analiz sonuçları şunları göstermektedir:

  • EDSS skorları: Sigara kullanımı ile EDSS skorları arasında anlamlı ilişki bulunamadı (SMD = 0.09, 95% CI [-0.04; 0.22]).
  • MSSS skorları: Sigara kullanımı ile MSSS skorları arasında anlamlı ilişki bulunamadı (SMD = 0.10, 95% CI [-0.15; 0.36]).
  • EDSS≥4 progression: Sigara kullanımı ile EDSS≥4'e progression ilişkisi istatistiksel olarak anlamlı değildi (HR = 1.27, 95% CI [0.90; 1.81]).
  • EDSS≥6 progression: Sigara kullanımı ile EDSS≥6'ya progression ilişkisi istatistiksel olarak anlamlı değildi (HR = 1.20, 95% CI [0.65; 2.23]).
  • T2 lesion hacmi: Belirtilen random-effects model altında sigara ile T2 lesion hacmi arasında anlamlı ilişki bulunamadı.
  • Geniş tanımla disability progression: Sigara ile geniş tanımla disability progression arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmadı, ancak tahmini (HR = 1.88, 95% CI [0.82; 4.32]) etkisiz ve heterojenite substantial idi.

# Bulgular ne anlama geliyor?

Bulgu, sigaranın Çoklu Skleroz'de temel disability outcome'lar üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olmadığını gösterse de, authors "smoking generally trended toward worse outcomes" demişlerdir. Bu, olası bir fayda olsa da, mevcut çalışmalar bu ilişkinin saptanması için yeterli güç veya tutarlılık sunamaması anlamına gelebilir. İkincil, öznel sonuçlar (fatigue, quality of life, respiratory symptoms) heterojen ve doğrudan longitudinal disability progression ölçümleri olmadığı için dikkatli yorumlanmalıdır.

# Klinik önem

Bu meta-analiz, Çoklu Skleroz hastalarında sigara bırakma kararlarının temel disability outcome'lar üzerindeki etkisinin belirsiz olduğunu göstermektedir. Klinik uygulamada, sigara kullanımı ile EDSS veya MSSS skorlarındaki değişimler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanamamakla birlikte, hastaların yaşam kalitesini, yorgunluk seviyesini ve respiratory sağlığını olumsuz etkileyebileceği öneriliyor. Sigara bırakma hala genel sağlık faydaları için önerilir, ancak MS spesifik disability progression için güçlü bir neden olmayabilir.

# Sınırlılıklar

Meta-analizin sınırlılıkları şunlardır:

  • Çalışma sayısı: Toplam 18 çalışma dahil edilmiştir; bu, bazı daha büyük gözden geçirmelere göre daha küçük bir örnek büyüklüğü olabilir.
  • Heterojenite: Çeşitli outcome'lar arasında yüksek heterojenite gözlemlenmiştir, bu da sonuçların birleştirilmesini zorlaştırabilir.
  • Tahmin hassasiyeti: Birçok pooled estimate, geniş güven aralıkları (wide confidence intervals) ile imprecise idi.
  • Sözel bulgular: İkincil outcome'lar (fatigue, quality of life vb.) için sözel bulgular heterojen ve longitudinal disability progression doğrudan ölçümleri olmadığı için yorumlanması zordur.
  • Risk of bias: Gözden geçirmenin risk of bias değerlendirmesi "unclear" olarak işaretlenmiştir.
  • Doğrudanlik: Bazı outcome'lar, disability progression'ın doğrudan ölçümleri olarak tasarlanmamış olabilir.

Bu çalışma, Çoklu Skleroz'da sigara kullanımı ve disability outcome'lar arasındaki karmaşık ilişki hakkında değerli perception sunsa da, sonuçların yorumlanmasında dikkatli yaklaşım ve daha yüksek kaliteli, tutarlı çalışmaların ihtiyacı vurgulanmaktadır.