# APBA Kısa Özet

Bu çalışma, erişkin epizodik ve kronik migren hastalarında koruyucu farmakolojik tedavilerin etkinliğini ve güvenilirliğini değerlendiren kapsamlı bir sistematik derlemedir. Amerikan Nöroloji Akademisi (AAN) ve Amerikan Baş Ağrısı Derneği (AHS) kılavuzlarına temel oluşturmak üzere hazırlanan çalışma, yeni nesil CGRP monoklonal antikorları, gepantlar ve klasik profilaktik ajanların baş ağrısı sıklığı ile yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini orta ve yüksek kanıt düzeyleriyle ortaya koymaktadır.

# Çalışma neyi araştırdı?

Derleme, erişkin epizodik ve kronik migren hastalarında farmakolojik koruyucu tedavilerin plasebo ve aktif kontrolörlere kıyasla baş ağrısı sıklığı (aylık baş ağrısı gün sayısı değişikliği), en az %50 yanıt oranı ve hastalarca bildirilen yaşam kalitesi (QOL) üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamıştır.

# Yöntem

AAN 2017 Klinik Uygulama Kılavuz Süreç El Kitabı ilkelerine göre yürütülen bu sistematik derlemede, MEDLINE, Embase ve ClinicalTrials.gov veritabanları kuruluşlarından 6 Haziran 2024 tarihine kadar taranmıştır. İncelemeye epizodik veya kronik migreni olan yetişkinlerde koruyucu farmakolojik tedavileri değerlendiren randomize kontrollü çalışmalar (RCT) dahil edilmiştir. Çalışma seçimi ve yanlılık riski (risk-of-bias) değerlendirmeleri bağımsız araştırmacılarca çift kontrol yöntemiyle yürütülmüştür. Kanıt kesinliği uyarlanmış GRADE yaklaşımı kullanılarak derecelendirilmiştir. Bu sentez erişilebilir özet bilgilerine dayanmaktadır.

# Temel bulgular

Toplam 217 çalışma dahil edilmiştir:

• Epizodik Migren: Yüksek kanıt kesinliği ile galkanezumab ve erenumab'ın plaseboya kıyasla baş ağrısı sıklığını azaltmada daha etkili olduğu gösterilmiştir. Atogepant, eptinezumab, fremanezumab, propranolol, topiramat ve valproat için orta kanıt kesinliği bildirilmiştir. Amitriptilin, bisoprolol, flunarizin, fluoksetin, levetirasetam, metoprolol, nifedipin, pizotifen ve telmisartan ise düşük kanıt kesinliği taşımaktadır.
• Kronik Migren: Fremanezumab, galkanezumab ve onabotulinumtoksinA baş ağrısı sıklığını azaltmada yüksek kanıt kesinliğine sahiptir. Atogepant, eptinezumab, erenumab, topiramat ve valproat orta kanıt kesinliği ile fayda sağlamıştır.
• Yaşam Kalitesi: Erenumab, fremanezumab, galkanezumab, eptinezumab, rimegepant, atogepant, topiramat ve onabotulinumtoksinA doğrulanmış ölçeklerde hastalarca bildirilen yaşam kalitesinde iyileşme sağlamıştır.
• Karşılaştırmalı Etkinlik: Aktif tedavileri doğrudan birbiriyle kıyaslayan kanıtlar sınırlıdır ve genel olarak düşük veya çok düşük kanıt kesinliğine sahiptir.

# Bulgular ne anlama geliyor?

Sistematik derleme bulguları, migren profilaksisinde hem klasik oral ajanların (beta blokerler, antiepileptikler) hem de hedefe yönelik yeni tedavilerin (CGRP antikorları ve gepantlar) klinik etkinliğini teyit etmektedir. Yeni nesil CGRP yolağı hedefli tedavilerin yüksek ve orta kanıt düzeyiyle desteklenmesi, tedavi algoritmalarında bu ajanların sağlam bir yere sahip olduğunu göstermektedir.

# Klinik önem

Klinisyenler için bu veriler, epizodik ve kronik migren hastalarında kişiselleştirilmiş profilaksi seçiminde güncel kanıt tabanı sunmaktadır. Tedavi seçiminde yan etki profili, hasta tercihi ve komorbiditeler önem kazanırken; kafa kafaya (head-to-head) karşılaştırma verilerinin azlığı sebebiyle doğrudan bir ajanın diğerine üstünlüğünü iddia etmek klinik olarak kısıtlıdır.

# Sınırlılıklar

Özet verilerine dayanan sınırlılıklar şunlardır: Aktif ilaçları karşılaştıran randomize kontrollü çalışmaların azlığı ve mevcut karşılaştırmalı kanıtların düşük kesinlikte olması. Ayrıca uzun dönem güvenilirlik, sürdürülebilirlik ve spesifik hasta alt gruplarına ait ayrıntılı sonuçlar özet metninde yer almamaktadır.

# APBA Evidence Assessment

Bu çalışma, AAN metodolojisine uyumlu, dual tarama ve yanlılık analizi içeren metodolojik kalitesi yüksek bir sistematik derlemedir. GRADE ilkelerine dayalı kanıt kesinliği derecelendirmesi yapılmıştır. Doğrudan karşılaştırmalı RCT eksikliği haricinde iç geçerliliği yüksek metodolojik verilere sahiptir. (Değerlendirme erişilebilir özet bilgisiyle sınırlıdır).