# APBA Kısa Özet

Bu retrospektif gözlemsel çalışma, serebral palsili non-ambulator hastalarda kronik nörolojik kalça çıkığı nedeniyle çıkarılan femur başı materyalleri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma, ameliyat öncesi standart radyografik görüntülemenin intraoperatif makroskopik kıkırdak dejenerasyonunu değerlendirmedeki tanısal yeterliliğini incelemiş ve radyografilerin kıkırdak hasarını sıklıkla hafife aldığını ortaya koymuştur.

# Çalışma neyi araştırdı?

Kronik nörolojik kalça çıkığı, serebral palsili yürüyemeyen (non-ambulator) hastllarda sık görülen ciddi bir kas-iskelet sistemi komplikasyonudur. Cerrahi karar verme süreci çoğunlukla standart radyografilere dayanmaktadır; ancak radyografi artiler kıkırdak durumu hakkında yalnızca dolaylı bilgi sunar. Bu çalışma, ameliyat öncesi radyografik bulguların kıkırdak yıkımını ne kadar doğru yansıttığını ve radyografik görünüm korunmuş olsa bile makroskopik kıkırdak dejenerasyonunun bulunup bulunmadığını araştırmak amacıyla planlanmıştır.

# Yöntem

Çalışma retrospektif ve gözlemsel tasarıma sahiptir. Serebral palsili, GMFCS seviye V olan ve kronik nörolojik kalça çıkığı nedeniyle yapılandırılmış miyoplasti eşliğinde tek taraflı metafizer femur rezeksiyonu uygulanan non-ambulator hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Her hastadan cerrahi olarak çıkarılan bir femur başı değerlendirmeye alınmıştır. Ameliyat öncesi pelvik radyografiler; femur başı morfolojisi, kalan asetabular örtücülük, dejeneratif değişiklikler ve osteofitoz yönünden incelenmiştir. İntraoperatif makroskopik kıkırdak dejenerasyonu, rezeksiyon hemen ardından iki kıdemli nöro-ortopedi cerrahı tarafından önceden tanımlanmış anatomik bölgeler ve standart veri toplama formu kullanılarak değerlendirilmiştir. Şiddetli kıkırdak dejenerasyonu, en az bir femur başı bölgesinde tam kıkırdak kaybı varlığı olarak tanımlanmıştır. Radyografik kriterlerin tanısal performansları, intraoperatif makroskopik dejenerasyon referans standardı kabul edilerek değerlendirilmiştir.

# Temel bulgular

Çalışmaya toplam 29 hasta ve 29 femur başı dahil edilmiştir. Vakaların 28'inde kıkırdak anormallikleri saptanmış, en az bir anatomik bölgede tam kıkırdak kaybı ise 16 vakada gözlenmiştir. Tam kıkırdak kaybı en sık femur başının süperolateral ve anterosuperior bölgelerinde izlenmiştir. Femur başı morfolojisinin tam radyografik kaybı, şiddetli kıkırdak dejenerasyonu için %43.8 duyarlılık ve %51.7 tanısal doğruluk göstermiştir. Şiddetli radyografik deformite %56.3 duyarlılık ve %55.2 doğruluk sergilerken, belirgin radyografik osteofitoz %31.3 duyarlılık ve %48.3 doğruluk oranına sahip olmuştur. Kombine bir radyografik kriter duyarlılığı %68.8'e yükseltmekle birlikte, tanısal doğruluk %58.6 seviyesinde sınırlı kalmıştır. Şiddetli kıkırdak hasarının radyografik olarak hafife alınması tüm kriterlerde gözlenmiştir.

# Bulgular ne anlama geliyor?

Elde edilen bulgular, standart radyografilerin kronik nörolojik kalça çıkığındaki makroskopik kıkırdak dejenerasyonunun kapsamını yalnızca kısmen yansıttığını göstermektedir. Radyografik olarak kısmen korunmuş veya normal görünen morfolojilere rağmen ileri düzeyde kıkırdak yıkımı bulunabilmektedir. Bu durum, görüntüleme yöntemlerinin eklem kıkırdağının gerçek bütünlüğünü yansıtmada yetersiz kalabileceğini ortaya koymaktadır.

# Klinik önem

Kronik nörolojik kalça çıkığı vakalarında cerrahi planlama yapılırken yalnızca standart radyografik verilere güvenilmemelidir. Radyografik bulgular, kıkırdak bütünlüğünün doğrudan bir ölçütü olarak değil, klinik bulgularla birlikte bütüncül bir şekilde yorumlanmalıdır.

# Sınırlılıklar

Çalışma retrospektif tasarıma sahip olup, görece küçük bir hasta grubunu (29 hasta ve femur başı) içermektedir. Değerlendirmeler belirli bir hasta popülasyonu (GMFCS seviye V serebral palsi) ile sınırlıdır ve bulguların diğer hasta gruplarına genellenmesi ek çalışmalar gerektirir.

# APBA Evidence Assessment

Bu çalışma, retrospektif gözlemsel tasarımı ve sınırlı örneklem büyüklüğü nedeniyle nedensellik ilişkisi kurmaktan uzaktır. Gözlemsel nitelikteki bu veriler, rutin radyografik değerlendirmelerin kıkırdak hasarını saptamadaki kısıtlılıklarını klinik olarak nitelendirmekte ancak tedavi etkinliği veya kesin bir mortalite/morbidite tahmini için ileri prospektif araştırmalara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.