# APBA Kısa Özet

Bu sistematik inceleme ve meta‑analiz, akut böbrek yetmezliği (AKI) tanısı ve prognozu için dolaşımdaki fibroblast büyüme faktörü 23 (FGF23) biyobelirteçlerinin klinik değerini derinlemesine incelemektedir. 23 özgün çalışma (17 tanı, 6 prognoz) 2026 yılına kadar PubMed, EMBASE, CNKI ve Wanfang veritabanlarından toplanmış ve QUADAS‑2 ile kalite değerlendirmesi yapılmıştır. Random‑effects bivariate model kullanılarak duyarlılık, özgüllük, pozitif/negatif olasılık oranları (PLR/NLR), tanı olasılık oranı (DOR) ve özet alıcı işletim karakteristiği eğrisi (SROC) altında alan (AUC) hesaplanmıştır.

# Çalışma neyi araştırdı?

Araştırma, AKI tanısı ve ölümlü prognozu için dolaşımdaki intact FGF23 (iFGF23) ve C‑terminal FGF23 (cFGF23) seviyelerinin klinik doğruluğunu sistematik olarak derlemek ve meta‑analiz yoluyla birleştirmek amacıyla tasarlanmıştır. Özellikle, iki FGF23 alt‑formunun tanı ve prognoz performansları karşılaştırılmıştır.

# Yöntem

• Araştırma stratejisi: PROSPERO kayıtlı (CRD42022302659) sistematik arama, 9 Haziran 2026 tarihine kadar PubMed, EMBASE, CNKI ve Wanfang veritabanlarında yapılmıştır.
• Kayıt kriterleri: Dolaşımdaki iFGF23 veya cFGF23 ölçümünü rapor eden, AKI tanısı veya ölümlü prognozu değerlendiren çalışmalar kabul edilmiştir.
• Kalite değerlendirmesi: QUADAS‑2 aracılığıyla risk‑of‑bias ve uygunsuzluk değerlendirmesi yapılmıştır.
• Meta‑analiz: Random‑effects bivariate model ile duyarlılık, özgüllük, PLR, NLR, DOR ve SROC AUC hesaplanmıştır. Heterojenlik I² istatistiği ile ölçülmüştür.

# Temel bulgular

• Tanı performansı: 17 tanı çalışması, iFGF23 için 0,79 (95% CI 0,73‑0,86) duyarlılık, 0,82 (95% CI 0,75‑0,89) özgüllük, 4,40 (95% CI 2,59‑6,21) PLR, 0,25 (95% CI 0,16‑0,34) NLR, 17,49 (95% CI 8,67‑35,16) DOR ve 0,87 (95% CI 0,81‑0,92) SROC AUC göstermiştir. cFGF23 için ise 0,81 AUC elde edilmiştir. iFGF23, cFGF23’e göre daha yüksek doğruluk sunmuştur.
• Prognoz performansı: 6 prognoz çalışması, 0,77 (95% CI 0,69‑0,84) duyarlılık, 0,76 (95% CI 0,70‑0,82) özgüllük, 10,89 (95% CI 6,86‑17,30) DOR ve 0,77 (95% CI 0,70‑0,83) SROC AUC ile orta düzeyde prognoz yeteneği göstermiştir.
• Heterojenlik: Tanı çalışmaları için I² = 67 % (yüksek), prognoz çalışmaları için duyarlılık I² = 86,2 % ve özgüllük I² = 80,4 % olarak rapor edilmiştir. Heterojenlik, farklı popülasyon, ölçüm yöntemleri ve tanı kriterlerinden kaynaklanmış olabilir.
• Yayın önyargısı: Funnel plot ve Deeks testi sonuçları yayın önyargısı olmadığını göstermiştir.

# Bulgular ne anlama geliyor?

FGF23, özellikle iFGF23, AKI tanısında orta‑yüksek doğruluk sunar. 0,87 SROC AUC, klinik uygulamalarda ek bir biyobelirteç olarak kullanılabileceğini düşündürür. Ancak yüksek heterojenlik, sonuçların farklı klinik bağlamlarda değişebileceğini gösterir. Prognoz açısından, FGF23 ölümlü riskin belirlenmesinde orta düzeyde bir rol oynar, ancak tek başına karar‑alıcı bir araç olarak yeterli değildir.

# Klinik önem

• Risk stratifikasyonu: FGF23, mevcut klinik göstergelerle birlikte kullanıldığında erken AKI tanısı ve ölümlü riskin belirlenmesinde yardımcı olabilir.
• Klinik karar‑alım: Yüksek PLR (4,40) ve düşük NLR (0,25) değerleri, FGF23 seviyelerinin klinik karar‑alım süreçlerine entegre edilmesinde potansiyel bir rol oynayabileceğini gösterir.
• Tedavi takibi: FGF23 düzeylerinin izlenmesi, tedavi yanıtının değerlendirilmesinde ek bir araç olarak düşünülebilir, ancak bu konuda daha fazla araştırma gereklidir.

# Sınırlılıklar

• Heterojenlik: Yüksek I² değerleri, çalışmalar arasında metodolojik farklılıkların varlığını işaret eder. Bu, sonuçların genellenebilirliğini sınırlayabilir.
• Ölçüm varyasyonu: iFGF23 ve cFGF23 için kullanılan farklı ELISA kitleri ve referans aralıkları, sonuçların karşılaştırılabilirliğini etkileyebilir.
• Kayıt eksikliği: Sadece özet düzeyinde sunulan bazı çalışmalar, tam metin erişiminin sınırlı olmasından dolayı veri eksikliği yaratabilir.
• Kohort çeşitliliği: Çalışmaların çoğu farklı hasta popülasyonları (örneğin, yoğun bakım, cerrahi, kardiyovasküler) içerdiği için, tek bir klinik ortamda uygulanabilirlik sınırlı olabilir.

# APBA Evidence Assessment

Bu meta‑analiz, sistematik arama, kalite değerlendirmesi ve uygun meta‑analitik yöntemler kullanılarak yürütülmüştür. Ancak, heterojenlik ve ölçüm varyasyonu nedeniyle kanıt kalitesi orta düzeyde değerlendirilmelidir. Formal GRADE veya Cochrane risk‑of‑bias değerlendirmesi yapılmamıştır; mevcut metodolojik bilgiler ışığında, kanıtın sınırlı olduğu ve ek standartlaştırılmış çalışmaların gerekliliği vurgulanmaktadır.